Foneem bewustzijn is begrijpen dat gesproken woorden uit klanken (fonemen) bestaan. Het woord kat bestaat uit drie fonemen, namelijk de klanken: "k", "a" en "t". Een foneem bepaalt het verschil tussen de woorden "kat" en "kam".  Dit foneem bewustzijn is nodig om tot lezen te kunnen komen. Vanaf januari groep 2 wordt dit geoefend in de klas. Bij kinderen waar de taalontwikkeling langzamer verloopt komt het foneem bewustzijn niet vanzelfsprekend op gang. Pas als kinderen betekenis toe kennen aan woorden kunnen zij van deze betekenis afstappen en naar de opbouw van woorden kijken. Met andere woorden je moet eerst weten wat "kat" is voordat je het woord in k-a-t kunt verdelen.